Automatische tuinbewatering: zo werkt het

Een bewateringssysteem is opgebouwd uit een paar vaste onderdelen. Het begint bij een waterbron: de kraan aan de gevel, een aparte tuinkraan of in sommige gevallen een regenwaterput met pomp. Vanaf daar loopt het water via een hoofdleiding de tuin in, waar de druppelslang of de sproeiers het over de beplanting verdelen.

Een tijdklok zorgt ervoor dat dit op vaste momenten gebeurt, meestal in de vroege ochtend, zonder dat u er zelf aan hoeft te denken. Hoe uitgebreid die bediening is, verschilt per systeem — van een eenvoudige kraantimer tot een uitgebreider apparaat.

Veel systemen zijn uit te breiden met sensoren. Een regensensor slaat een beurt over als het net geregend heeft; een bodemvochtsensor meet hoe droog de grond werkelijk is en laat het systeem alleen draaien wanneer dat nodig is. Dat voorkomt dat er water gegeven wordt terwijl de grond nog vochtig genoeg is.

Er zijn twee hoofdvormen van waterafgifte, elk met een eigen toepassing.

**Druppelslang** geeft het water langzaam en direct bij de wortel af. Het blad blijft droog, waardoor de kans op schimmel kleiner is, en er gaat weinig water verloren aan verdamping of wind. Druppelslang is de logische keuze voor borders, hagen, moestuinbakken en potten. De slang wordt tussen de planten door gelegd en kan onder een laag mulch worden weggewerkt.

**Verzonken sproeiers** zitten gelijk met het maaiveld en komen tijdens het bewateren omhoog. Ze verdelen het water over een groter oppervlak en zijn bedoeld voor het gazon of een ander aaneengesloten vlak. Omdat ze door de lucht sproeien, werken ze het best in de vroege ochtend als het windstil is en er weinig verdamping optreedt.

In de meeste tuinen is een combinatie het handigst: druppelslang in de borders, sproeiers in het gazon.

Een paar punten bepalen of een systeem goed gaat werken:

- **Waterdruk en -capaciteit.** Meet hoeveel liter per minuut uw kraan levert. Dat getal bepaalt hoeveel sproeiers of meters druppelslang een systeem aankan. - **De waterbron.** Werkt u op leidingwater, dan is verbruik een kostenpost om rekening mee te houden. Een regenwaterput kan een alternatief zijn, maar vraagt een pomp en voldoende opslag. - **Bestaande tuin of nieuwe aanleg.** In een nieuwe tuin liggen de leidingen zo onder de grond. In een bestaande tuin kan het ook, maar dan moet er gegraven worden tussen de beplanting door. - **Lokale regels.** Tijdens droge periodes kan een waterschap een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater instellen. Op leidingwater geldt dat niet, maar het is goed om te weten dat de situatie per zomer kan verschillen.

Een bewateringssysteem vraagt weinig onderhoud, maar niet geen. Controleer aan het begin van het seizoen of alle sproeiers vrij staan en of de druppelslang nergens is beschadigd door graafwerk of vorst. Filters bij de kraan moeten af en toe schoongemaakt worden, zeker bij regenwater.

Het belangrijkste moment is de overgang naar de winter. Water dat in de leidingen achterblijft en bevriest, zet uit en kan de leidingen en kleppen laten scheuren. Het systeem moet daarom voor de eerste vorst worden afgetapt of met lucht leeggeblazen. Wie dat overslaat, loopt het risico in het voorjaar met lekkages te zitten.

Een eenvoudig systeem met een druppelslang in één border is met een bouwpakket goed zelf aan te leggen. Zodra er een gazon met verzonken sproeiers of een regenwaterbron bij komt, wordt de berekening van waterdruk en capaciteit belangrijker — en daar gaat het bij zelfbouw het vaakst mis.

Franke Tuinen adviseert en legt bewatering en tuinverlichting aan in de hele Veluwe-regio. Tijdens een vrijblijvend adviesgesprek bij u thuis bekijken we de tuin, de beplanting en de mogelijkheden voor een waterbron, en bespreken we welke opzet bij uw situatie past. Meer lezen? Bekijk onze pagina over bewatering en tuinverlichting.